पाथीभरा मन्दिर क्षेत्रमा केबलकार निर्माण: वन ऐनको दफा दुरुपयोग गर्दै

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष चन्द्र ढकालको नेतृत्वमा आइएमई समूहले पूर्वको प्रसिद्ध धार्मिक स्थल पाथीभरा मन्दिरसम्म केबलकार निर्माण अघि बढाएको छ। यस परियोजनाका लागि वन मन्त्रालयका सचिव रेवतीरमण पौडेलको सचिवस्तरीय निर्णयले वन तथा भू–संरक्षण विभागलाई प्रतिवेदन तयार पार्न निर्देशन दिएको छ।

वन मन्त्रालयले यसअघि नै केबलकार निर्माणका लागि वन क्षेत्रको ४.९७ हेक्टर जग्गा उपलब्ध गराउन सहमति जनाएको थियो, जसमा १०,२३१ रुख हटाउनुपर्ने बताइएको छ। स्थानीय बासिन्दाले भने यो कदमले पाथीभरा क्षेत्रको सांस्कृतिक र पर्यावरणीय मूल्यमा नकारात्मक असर पर्ने भन्दै कडा विरोध गरिरहेका छन्।

केबलकार निर्माणको पृष्ठभूमि र विवाद

२०७५ मा नेपाल सरकारले पाथीभरा दर्शन केबलकार प्रालिलाई केबलकार निर्माणको अनुमति दिएको थियो, तर दुई वर्षमा निर्माण पूरा नगरेमा अनुमति स्वतः रद्द हुने शर्त राखिएको थियो। हाल आएर ढकालले यस परियोजनामा प्रमुख शेयरधारकका रूपमा प्रवेश गरेपछि, सरकारी प्रक्रियामा थप गति आएको छ। ताप्लेजुङका स्थानीय अगुवाहरू, जस्तै कञ्चनजंघा संरक्षण व्यवस्थापन परिषदका अध्यक्ष खगेन्द्र फेम्बो लिम्बू, मन्दिर क्षेत्रमा व्यवसायिक संरचना निर्माणले धार्मिक र सांस्कृतिक आस्थामा गहिरो असर पार्ने बताउँछन्।

सर्वोच्चमा मुद्दा, वन ऐनको दुरुपयोग

पाथीभरा केबलकार परियोजनालाई रोकेर स्थानीयले सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा दायर गरेका छन्। अदालतले परियोजनाबारे अन्तिम निर्णय नगरे पनि निर्माण प्रक्रिया भने अगाडि बढेको छ। जानकारहरूले वन ऐनको दफा ४२ को दुरुपयोग गर्दै व्यापारीहरूले राष्ट्रिय प्राथमिकताप्राप्त आयोजना भनी वन क्षेत्रको जग्गा हात पार्ने प्रवृत्ति मौलाएको भन्दै आलोचना गरेका छन्।

पूर्वअर्थसचिव शिशिरकुमार ढुंगानाले यसप्रकारका परियोजनाहरूलाई राष्ट्रिय प्राथमिकताप्राप्त आयोजनाभित्र राख्नु गलत हुने बताएका छन्। “केबलकारजस्ता परियोजनाहरूले व्यापारीक फाइदा मात्र ल्याउँछन्, जसलाई राष्ट्रिय प्राथमिकता दिनु उपयुक्त हुँदैन,” उनी भन्छन्।

स्थानीयको विरोध र सरकारले गर्नुपर्ने कदम

पाथीभरा मन्दिर क्षेत्रमा केबलकार निर्माणका लागि वातावरणीय मूल्यांकन, स्थानीय सरोकार र सांस्कृतिक सम्पदाको सम्मान गर्दै निर्णय लिनुपर्ने स्थानीय बासिन्दाको धारणा छ। यस क्रममा सरकारी निकायहरूले वन ऐनको दुरुपयोग नगरी समुदायसँग परामर्श गरेर मात्र अन्तिम निर्णय लिनु पर्ने आवश्यक देखिन्छ।

स्रोत – Ukalo.com

https://www.ukaalo.com/news/20230724-chandra-dhakal-pathibhara-cable-car/8781